Geschiedenis

Santur (Perzië)De kleine cymbaal (of cymbalom) is voortgekomen uit de Perzische santur, die tijdens de Middeleeuwen Europa bereikte (rond de 13e eeuw). De santur verspreidde zich hierna verder door de wereld. Het instrument werd rond het begin van de 19e eeuw populair bij Roemeense zigeuner (Roma) musici (la'utari).

 

Tegen het eind van deze eeuw was het wijd verspreid in gebruik, hierbij de plaats innemend van de kobza (een luit-achtig snaarinstrument).In Wallachije wordt het instrument bijna als een percussieinstrument gebruikt.

 

 

 

In Transylvanië en Banat is de speelstijl meer tonaal, met veel arpeggios.
De kleine cymbaal wordt veelal door de musicus gedragen met een band om de nek, en één van de zijden rustend op de middel.

 

 

Concertcymbaal

József Schunda in Hongarije ontwikkelde in de 1870's de grote concertcymbaal. Vergelijkbaar in toonbereik (en gewicht) met een kleine piano, maar dan wel bespeeld met stokken. Het instrument staat op vier poten, heeft veel meer snaren en de latere modellen ook een demppedaal (voor deze tijd gebruikte de bespeler de mouw van z'n jas om te kunnen dempen).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Als onderdeel van het Oostenrijks-Hongaarse rijk vond ook de grote cymbaal snel zijn weg naar de districten van Roemenië....

In Roemenië staat deze grote cymbaal bekend als tzambal mare (letterlijk "grote cymbaal").

De grote cymbaal is geheel chromatisch en heeft een bereik van 4 volle octaven.Veel van de (hogere) snaren worden door een brug in tweeën gedeeld.Als de snaar in lengteverhouding 2 : 3 verdeeld wordt, dan is het korte stuk precies een kwint hoger.

Hierdoor worden weliswaar een groot aantal snaren uitgespaard, maar het maakt het instrument wel lastiger te bespelen.De cymbaal wordt bespeeld met twee stokken waarmee de snaren worden aangeslagen.

Deze stokken zijn meestal aan de uiteinden strak omwonden met een katoenen draad.

 

Namen

Het instrument is door zwervende zigeuners verbeterd en naar Oost-Europa en de Balkan gebracht maar dook ook op bij andere culturen:


cymbaal (ook cimbalom genoemd)* USA: Hammered dulcimer
* Korea: Yanggeum
* China: Yangqin
* India: santoor
* Thailand: Khim
* Duitsland: Hackbrett
* Nederland: Hakkebord
* Belarus: tsymbaly
* Tsjechië: cimbál
* Griekenlande: sandouri
* Hongarije: cimbalom
* Frankrijk: cymbalum
* Klezmer en Joodse muziek: tsimbl
* Polen: cymbaly
* Roemenië: tzambal
(grote cymbaal = tzambal mare)
* Rusland: tsymbaly
* Slovenië: cembale
* Turkije: santur
* Oekraïne: tsymbaly
* Slowakije: cimbal


 

 

 

Weetjes

De Oekraïnse volksinstrumentenfabriek Chernihiv produceerde in de jaren '50 van de vorige eeuw een cymbaal met snel los te maken poten en dempers wat het transport een stuk eenvoudiger maakte dan dat van een topzware concertcymbaal.

In de klassieke muziek speelt de cymbaal bijvoorbeeld een hoofdrol in de Háry János-suite van de Hongaarse componist Zoltán Kodály.

De Nederlandse striptekenaar/illustrator/kunstenaar en instrumentbouwer Yuri Landman bouwde in 1995 een 72-snarige elektrische cymbaal.

cimbalom speler


(gebaseerd op verschillende bronnen: Wiki, PassionMusic)